Open kerken. Vanwaar komt het idee? • Dag van de Open Kerken • Aangesloten kerken in ons dekenaat

De Dag van de Open Kerken, van zondag 1 juni 2008, is ook in onze dekenale St.-Martinuskerk niet onopgemerkt voorbij gegaan.
Er was een tentoonstelling van oude kazuifels en koorkappen uit de “Drongencollectie” waarbij een deskundige uitleg werd gegeven aan de bezoekers, een boekenstandje en in de namiddag een enig virtuoos orgelconcert van de huisorganist Dhr. Kristiaan Van Ingelgem.
Wij danken de leden van de parochiale werkgroep ‘Open Kerken’ die enthousiast hebben meegewerkt om van deze dag een feestelijk en gastvrij evenement te maken.
De kennismaking met de dekenale kerk is een uitnodiging om in de periode van juni tot eind september dit historisch en religieus gebouw tijdens de bezoekuren beter te leren kennen.

Ook de O.-L.-Vrouw van Bijstandkerk zette de deuren open.  Deze prachtig gerestaureerde kerk was het eerste kerkgebouw op de rechteroever in Aalst.  De preekstoel kreeg opnieuw een plaats toegewezen, de volledig herstelde doopkapel werd weer gebruik genomen, biechtstoelen werden
Onder handen genomen en het podium met het altaar werd volledig vernieuwd.  Bij gelegenheid zeker eens binnenstappen.


Open kerkendag: O.-L.-Vrouw van Bijstandskerk - 1 juni 2008.


Open kerkendag: Sint-Martinuskerk - 1 juni 2008.

Open kerken. Vanwaar komt het idee?

Marc Huynen, nu voorzitter van ‘Open Kerken’, bezocht, met zijn echtgenote, in 1988 Finland.  Bij de toeristische documentatie die hij ontving zat een originele kaart van het land.  Daarop ontdekte hij kerken met de aanduiding ,,open’’.  Hij won inlichtingen in en kwam tot de vaststelling dat die idee ook al in Engeland was ingeburgerd.
Hun “Open Churches Trust” publiceert een overzicht van de open kerken, 11.000 van de 16.000 bestaande.  Van elke kerk wordt een beknopte beschrijving gegeven, plus een beeld van het gebouw en de situering op kaart.  Een dergelijk netwerk van open kerken bleek nog in andere landen te bestaan maar niet in België.  Marc Huynen verzamelde daarop rondom zich enkele figuren met uiteenlopende professionele en filosofische achtergrond, maar allen met een gemeenschappelijke interesse: kerken blijven te vaak op slot en die willen we openstellen.  Zo komen ze tegemoet aan het verlangen van velen, ongeacht hun overtuiging.  Mensen willen er op bezoek kunnen gaan, om redenen van spirituele of culturele aard, of gewoon uit nieuwsgierigheid.  Aan de lancering van het project namen uiteindelijk mensen deel uit de sectoren cultuur, rechten, politiek, religie, communicatie, management, …  Allen deelden de overtuiging dat onze kerken meer bekendheid verdienen en dat ze opnieuw gastvrij zullen worden.

Doelstellingen van de Stichting
• Het waardevol kerkelijk patrimonium in het daglicht stellen en het toegankelijk maken voor bezoekers en de plaatselijke bevolking.
• Toezien op de vorming en begeleiding van de onthaalmensen.
• Instrumenten bedenken om het kerkelijk patrimonium te kunnen ontdekken en interpreteren.
• Activiteiten die het kerkelijk patrimonium tot leven brengen verspreiden en promoten, zoals bezoeken, concerten, conferenties, ere- diensten en andere godsdienstige activiteiten.

Dag van de Open Kerken
Mensen willen kerken bezoeken om redenen van spirituele of culturele aard, of gewoon uit nieuwsgierigheid.  De Stichting Open kerken (www.openkerken.be) wil met vrijwilligers ter plaatse een netwerk van kerken uitbouwen die vooral tijdens de zomermaanden de bezoekers gastvrij ontvangen.  Voor de stad Aalst is ook de kerk O.-L.-Vrouw van Mijlbeek aangesloten bij.  Het initiatief kadert in een bredere beweging die ook elders in Europa bestaat.  Op zondag 6 juni geeft de stichting op feestelijke wijze de start aan het nieuwe seizoen met de Dag van de Open Kerken.  Ook de Sint-Martinusparochie doet hieraan mee.
Voor de gelegenheid wordt waardevol liturgische textiel uit de schatkamer van de kerk tentoongesteld in het koor.  Vanaf 11 u. zal de onthaalploeg in actie treden en doorlopend bij de belangrijkste kunstwerken deskundige uitleg verschaffen.  Tevens vergast onze organist Kristiaan Van Ingelgem de bezoekers vanaf 15 u. op een orgelconcert om het feestelijk gehalte van deze dag te verhogen.
De onthaalploeg van Sint-Martinus hoopt van juni tot einde september tijdens de weekends vele binnen- en buitenlandse bezoekers te kunnen ontvangen. Mensen die dit idee genegen zijn en de Sint-Martinuskerk een warm hart toedragen, zijn altijd welkom om zich bij de ploeg aan te sluiten. (inlichtingen www.dekenaataalst.be).
Ook zal de O.-L.-Vrouw van Bijstandkerk (Mijlbeke), waarvan het interieur op prachtige en verantwoorde wijze in ere werd hersteld, die dag de deuren openzetten tot 16 u.

Aangesloten kerken in ons dekenaat

Dekenale Sint-Martinuskerk
Deze kerk wordt geprezen wegens haar homogeniteit in stijl, hoewel ze is opgetrokken in een periode van 180 jaar (1480-1660) ten gevolge van de godsdiensttroebelen en de minder gunstige economische situatie van de stad in het tweede kwart van de 16de eeuw.  Ze weerspiegelt de sociale organisatie van de toenmalige samenleving, met broederschappen, gilden en ambachten.  Van hen zijn tot nu 21 versierde altaren overgebleven, waaronder die van de bakkers, de kleermakers, de graanhandelaars ...
In de kerk staan niet minder dan tien biechtstoelen.  Het koor bevat nu enkel nog het hoofdaltaar (1777), de communiebank (1907) en de sacramentstoren van Jeroen Du Quesnoy de Oude uit Brussel in wit en zwart marmer (1604).  De algemene gotische aanblik wordt nergens verstoord door overdadig meubilair, zodat ook de wit-zwarte bevloering goed tot haar recht komt.  Uniek is de bijzondere collectie antependia in textiel.
Een koperen lijn (1840) duidt de middaglijn aan.  Een lens in het glasraam van Sint-Maarten laat het licht op de lijn vallen zodat men er de uurwerken op kon afstellen.  Tegenover de kapel van het Heilig Hart van Jezus bevindt zich de grafzerk van Dirk Martens ,,d’eerste letterdruckere van duitschland/vrankeryke en desen nederlanden’’.
Tijdens een interieurrestauratie in 1901-1903 onder leiding van stadsarchitect Julius Goethals (1855-1918) kwamen 15de- en 16de-eeuwse gewelf- en muurschilderingen tevoorschijn. In 1947 gingen enkele daken en gewelven in de vlammen op.  De herstellingen zouden duren tot in 1958.  Een boekje over de kerk belicht de ,,onvoltooide symfonie van Brabantse gotiek’’, doelend op het nooit afgewerkte schip en het ontbreken van de westtoren.

Bibliografie: Robijns L., De Sint-Martinuskerk van Aalst, Een onvoltooide symfonie van Brabantse gotiek, Provinciebestuur Oost-Vlaanderen, Gent, 1997.

O.-L.-Vrouw van Bijstandkerk
De parochie Onze-Lieve-Vrouw van Bijstand werd gesticht in 1900 als eerste parochie op de rechteroever van de Dender, in de wijk Mijlbeek.
Dit stadsdeel is een doorgangsgebied voor verkeersstromen: men heeft de stadsring letterlijk rond de kerk van Mijlbeek gelegd.  Toch wordt Mijlbeek steeds belangrijker, omdat er heel wat woonuitbreiding is, vele economische activiteiten en sociale voorzieningen.  Zo bevindt zich vlakbij de kerk het vermaarde Onze-Lieve-Vrouwziekenhuis.
De bakstenen neogotische kruiskerk met achtzijdige vieringtoren is gebouwd in 1902-1903 door de stadsarchitect Julius Goethals (1855-1918). Gelijktijdig werd, eveneens onder zijn leiding, de beschermde neogotische pastorie (O.-L.-Vrouwplein 10) gebouwd.  Thans wordt de kerk in ere hersteld door het schilderen van het interieur.  Jammer genoeg werd in 1975 de neogotisch schildering onherstelbaar overschilderd.